Latest Blogposts

Steigeren

Een 4-jarige KWPN merrie Thima is in de omgang lief, braaf en rustig, maar met het rijden gaat het een stuk moeizamer. Na een aantal andere problemen is het hoofdprobleem het steigeren bij het aandraven.

Probleem

Nadat de eigenaresse haar enige weken in bezit had, begon ze soms kuren te hebben: vooral bokken, niet willen lopen en een enkele keer heeft ze gesteigerd. Een tijdje ging het toen weer even goed en in december 2004 is ze weer weer in verzet gegaan. De instructrice heeft haar er toen door heen gereden. Dit bleek wel lastig het paard bleef iedere keer opnieuw toch weer in verzet komen. In januari wilde ze echt niet meer draven. Ze ging iedere keer achteruit. In stap ging ze dan wel weer vooruit. Toen ging ze vervolgens aan het steigeren (niet een klein beetje maar vol overgave). De instructrice is er toen ook nog opgegaan en wilde er met veel druk proberen door heen te rijden. Het paard accepteerde dit niet en ging nog erger steigeren. De instructrice vond het niet meer verantwoord om het nog verder te proberen en toen is het paard bij mij in training gekomen. Steigeren is een van de vervelendste dingen die een paard kan doen, want het maakt de ruiter enorm kwetsbaar. Als de ruiter namelijk de verkeerd reageert en de teugels vastgrijpt om zijn eigen evenwicht te bewaren, kan de hele combinatie achterover vallen, met in het ergste geval het paard bovenop de ruiter.

Onstaansgeschiedenis

Als een paard steigert om zijn ongenoegen te uiten is er vaak al een hele batterij aan andere signalen aan voorafgegaan. Steigeren is vaak de uiterste vorm van protest, waar het paard uiteindelijk op uit komt als al het andere geen zin heeft gehad. Het bovengenoemde paard heeft in principe al enige tijd kenbaar gemaakt dat zij een probleem had (bokken, achteruit lopen, niet willen lopen, niet voorwaarts zijn), maar degene die met haar omgingen begrepen haar signalen niet en hebben het paard onder druk gezet en geprobeerd het paard ’’er doorheen te rijden’’.

Als een paard iets niet prettig vindt zal het paard in eerste instantie altijd met subtiele signalen laten weten dat hij het er niet mee eens is. Ruiters willen bv. graag het paard aan de teugel laten lopen, maar als het paard niet in balans is, niet recht is en zijn rug niet kan ontspannen, dan wordt vaak met een weerstandbiedende hand het paard gedwongen in de krul te lopen. Dat kan spanning, ongemak en ongenoegen bij het paard veroorzaken waardoor hij eerst subtiel in protest gaat. De volgorde in zijn uitingen van verzet / protest is vaak als volgt:

  • Het paard gaat met zijn hoofd schudden of steekt met zijn neus hard naar beneden om onder de druk van de teugels vandaan te komen.
  • Als de ruiter punt 1 niet opmerkt en de handen (laag en wijd) vast zet, kan het paard gaan bokken. Dit kan steeds sterkere vormen aannemen als het paard succes heeft en de ruiter regelmatig van het paard valt. Zo ontkomt hij aan de druk van de teugels.
  • Als de ruiter echter sterk genoeg is en het paard er door heen ’’schopt en slaat’’, moet het paard tot andere signalen overgaan. Het paard gaat geleidelijk aan flegmatieker worden, wordt steeds minder voorwaarts en het zal beslissen om te gaan stoppen met lopen, omdat de druk aan de voorkant, op de teugels en het bit, blijft bestaan.
  • Als de ruiter echter de druk gaat opvoeren middels drijven, zweep en sporen en zo het paard toch voorwaarts houdt is de volgende stap dat het paard gaat draaien, naar links of naar rechts om maar niet voorwaarts te hoeven.
  • De ruiter probeert uit alle macht toch het paard voorwaarts te houden en zet wederom nog meer druk op het paard door gas te geven (zweep, sporen) met de handrem erop (teugeldruk). Het paard wordt steeds negatiever, het plezier is totaal verdwenen, de werklust is weg, er ontstaat wrok en de volgende stap is dat het paard achteruit gaat lopen.
  • De ruiter is nog steeds zijn best aan het doen om het paard voorwaarts te krijgen en zet het paard nog meer onder druk. Dan denkt het paard: Vooruit had geen succes, achteruit had geen succes, linksaf niet, rechtsaf niet. Blijft er nog 1 optie over: omhoog!

Wat dus begon als een eenvoudig protest, bv. het schudden met het hoofd, is uitgegroeid tot een groot probleem, het steigeren. Het paard wordt als probleempaard betiteld, maar eigenlijk begrijpt de ruiter cq de instructrice het paard niet en heeft de mens daardoor een probleem met het paard.

Oorzaak

Er is altijd een reden voor alles wat een paard doet en als hij iets doet wat we niet willen, moeten we de reden voor dat gedrag wegnemen. Door de oorzaak te vinden van het steigeren kunnen we er wat aan gaan doen. Symptoombestrijding helpt niet (met zweep tussen de oren slaan, met kracht en de zweep het paard voorwaarts rijden).

De oorzaak van het verzet is gelegen in de natuurlijke scheefheid en de onbalans van het paard. Een jong paard moet eerst op eigen benen leren lopen, ontspannen en in balans, voordat het naar aanleuning gereden kan worden. Een paard dat niet recht is en dat niet zijn rug kan ontspannen kan nooit aan de teugel lopen. Als de ruiter toch aan de voorkant begint te sleutelen door het paard met druk in de krul te rijden, kan bovengenoemd scenario optreden. Door het paard aan de teugel te dwingen ontstaat veel spanning bij het paard. Dit bleek ook wel toen het paard een keer gelongeerd werd en het daarbij bijgezet werd: het paard kwam daarbij omhoog en sloeg achterover.

Oplossing

De oplossing is gelegen in het paard recht te richten en het paard op eigen benen te laten lopen. Maar eerst moet dit paard weer vertrouwen krijgen in de ruiterhand en ervaren dat de teugels en het bit van het paard zijn ipv van de ruiter.

De eerste dag ben ik begonnen met het paard te longeren aan de dubbele longe. Al in de eerste seconden was duidelijk te zien hoe het paard gewend was te lopen: het paard krulde zich op, maakte zich eng in de hals, er was veel oogwit te zien en het paard begon te bokken. Door niet aan de longes te trekken en niet met kracht het paard te willen onderdrukken, maar juist het paard te laten weten haar niet in de weg te willen zitten en haar alleen maar te willen helpen in het vinden van haar balans, raakte het paard overtuigd van mijn goede bedoelingen. Door dit linksgebogen paard verticaal recht te houden t.o.v. de grond en zijn linker korte spieren lang te maken en zijn rechter lange spieren kort door simpel stuurwerk met de longes, raakte het paard in balans en kon het ontspannen, soepel en ongedwongen gaan draven.

Daarna ben ik op haar gaan rijden. Ook daarbij kreeg ik niet meteen het voordeel van de twijfel en moest ik eerst het tegendeel bewijzen. Het paard maakte meteen haar standpunt duidelijk door omhoog te komen, maar toen ze eenmaal het vertrouwen had dat ik haar niet in de weg zat en ze vrij kon bewegen begon ze ontspannen voorwaarts neerwaarts te draven. Alle gedragingen die ongewenst waren werden simpel genegeerd en er werd niet op ingegaan met zweep, sporen of verbale uitingen van ongenoegen. Als het paard de neiging had omhoog te komen, werd het paard snel een kleine volte op gereden:

Het allerbelangrijkste was om haar met totaal losse teugel te rijden en alleen te vragen voorwaarts te gaan. Bij elke stap in de goede richting werd het paard uitgebreid beloond en geprezen, door het paard door haar manen te strijken en met ’’braaf’’ en ’’goed zo’’ te stimuleren. Uiteindelijk ging het paard ontspannen en kwam het paard zelfs in de hand en zocht het zelf het bit en de teugel op:

Door het paard dus totaal anders te benaderen, kreeg het paard weer vertrouwen en motivatie in het werk:

Het paard werd met losse teugel gereden i.p.v. met weerstand biedende hand. Het paard werd beloond voor wat het goed deed i.p.v. gestraft voor wat het niet goed deed. Er werd geluisterd naar het paard, zijn signalen werden serieus genomen i.p.v. dat het paard als dominant en vervelend werd beschouwd.

Het paard is vanaf dag 1 enorm verbeterd en begint plezier te krijgen in het werk en daar kan op voortgeborduurd worden.

Een half jaar na deze training ontving ik van de eigenaresse de volgende mail: ’’Ik bedacht me dat ik je toch nog eens een keer moest mailen dat ik zo verschrikkelijk blij ben dat ik destijds Thima bij jou gebracht heb. Sinds dat moment is er alleen maar een stijgende lijn zichtbaar. Afgelopen week heeft een vriendin mij op de video gezet. Ik ben echt heel tevreden. Natuurlijk is er nog van alles te verbeteren maar Thima loopt, netjes, in balans, aan de teugel en van verzet is geen sprake meer.

Een paar maanden later

Thima is uiteindelijk overgenomen door straightnesstraining en later door Sonja Braafhart.

Op de foto zie je Thima in training voor de half-steps.

6 reacties op “Steigeren

Plaats een reactie


*